ارزیابی: تک نرخی کردن نرخ دلار و لغو ارز ترجیحی، ممکن است موجب خیزش همگانی در ایران شود

انتشار گزارش هایی که در آن ها آمده است که دولت ابراهیم رئیسی قصد دارد نرخ ترجیحی دلار را که ۴۲۰۰ است باطل کند و نرخ رسمی هم به بهای دلار در بازار آزاد نزدیک شود، بحث و جدل زیادی در حکومت برانگیخته و مسلما دست اندرکاران جدید امور مالی  و اقتصادی رژیم توانایی تصمیم گیری درباره آن را ندارند و نمی توانند ارزیابی کنند که پس از آن چه خواهد شد.

مشکل در آن است که اگر دولت رئیسی بخواهد نرخ واردات دارو و بهای گوشت و تخم مرغ را نیز بر اساس دلار جدید محاسبه کند، مفهومش آن است که نرخ اکثر کالا ها  در ایران چند برابر خواهد شد و نرخ گوشت و شیر و نان و دیگر مواد خوراکی نیز به میزانی افزایش خواهد یافت که حتی طبقه متوسط نیز قدرت خرید خود را از دست خواهند داد.

تک نرخی کردن دلار و لغو دلار ترجیحی می تواند به یک رانت خواری گسترده در حکومت و غارت بیت المال پایان دهد. زیرا افراد پرنفوذ رژیم، با پارتی بازی ده ها میلیون دلار را با این استدلال که می خواهند غذا و دارو وارد کشور کنند، از بانک مرکزی دریافت کرده و آن را در بازار آزاد به قیمت شش برابر فروخته و یک شبه ثروتمند شده اند.

از سوی دیگر لغو ارز ترجیحی، فشار بر مصرف کننده و به ویژه طبقه فرودست را با دشواری های غیرقابل تحمل روبرو خواهد ساخت که ممکن است موجب یک شورش عمومی شود.

عامل دیگر در مورد تک نرخی کردن نرخ ارزهای خارجی، می تواند آن باشد که ذخیره ارز خارجی رژیم به سرعت در آستانه تمام شدن قرار گرفته و باید در استفاده از آن حداکثر صرفه جویی به عمل آید.

در طول چهار دهه اخیر، تک نرخی کردن ارز چندین بار به اجرا گذاشته شده است. شگرد حکومت آن است که ابتدا چندین نوع نرخ برای ارز تعیین می کند که پایین ترین نرخ آن، برای واردات کالاهای اساسی است و در مرحله بعدی، به طور یک ضرب و یا در مراحل تدریجی، نرخ ارز ترجیحی را افزایش می دهد تا به سطح نرخ آن در بازار آزاد برسد. سه برابر کردن نرخ بنزین در یک مرحله، موجب خیزش عمومی و اعتراضات گسترده در سراسر کشور شد و اکنون دولت رئیسی این تجربه را باید مد نظر داشته باشد.

شش برابر کردن نرخ ارزهای خارجی، رژیم را با یک فاجعه اقتصادی روبرو خواهد ساخت، در حدی که مردم حتی برای تغذیه روزانه، امکان مالی کافی در اختیار نخواهند داشت و چنین امری می تواند تظاهرات آبانماه دو سال پیش را دوباره در پی آورد.