آدینه چهارم اردیبهشت ماه 1394 خورشیدی
بیست و چهارم ماه آوریل 2015 میلادی
پنجم ماه «ایار» از سال 5775 عبری



برنامه امروز با مجموعه مشروح خبرهای مهم اسرائیل، ایران و منطقه آغاز شد که در 48 دقیقه ارائه شد.

(شماری از گزارشهای خبری برگزیده امروز را در ادامه این صفحه مطالعه می کنید اما برای آگاهی از متن کامل گزارش ها توصیه می کنیم صدای اخبار را از طریق امکاناتی که در این صفحه در اختیار شما قرار دارد بشنوید).  

نسل کشی ارامنه درسرزمین های تسلط امپراطوری عثمانی، در طول جنگ جهانی نخست و در چند سال پس از پایان آن جنگ، امروز 24 آوریل 2015، یکصد ساله می شود و به همین مناسبت امروز نیز در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان مراسمی بزرگ در جریان است. خانم فرنوش رام امروز در یک برنامه از این وقایع تلخ رخ داده در لوای حکومت عثمانی یاد کرد و نیز به برخی مستندات تاریخی از جمله نوشته های دو چهره بارز ایرانی آن زمان؛ یحیی دولت آبادی وقایع نگار دوران مشروطه و محمد علی جمال زاده نویسنده مشهور، که هر دو خود در سفرهایشان در سرزمین های وقت عثمانی شاهد بخشی از فجایع رفته بر ارامنه بوده اند، اشاره داشت.


برنامه ویژه یکصدمین سالروز کشتار ارامنه در سرزمین های عثمانی
برنامه ای از:  خانم فرنوش رام، امروز در رادیو اسرائیل
از جمله نگاهی به سفرنامه های محمد علی جمالزاده و یحیی دولت آبادی ازآن فاجعه رفته بر ارامنه

سپس به مناسبت شب شنبه مقدس، هاراو (حاخام) یدیدیا آذراخیان به سخنان خود درباره شریعت یهودی برای علاقمندان ادامه داد. گفتار امشب با این عنوان بود: " فرامین دینی موسوی برای زندگی کردن و بهتر زیستن تنظیم شده است"  - گفتار هجدهم".

 
سخنان هاراو (حاخام) اذراحیان برای شناخت شریعت یهود و فرامین دینی آن

*          جشن های شصت و هفتمین سالگرد استقلال اسرائیل پنجشنبه شب با مراسم اعطای جوائز ملی اسرائیل پایان گرفت. جوائز ملی هر سال در پایان جشن استقلال اسرائیل با حضور مقام ریاست جمهوری و بلندپایگان دیگر کشور به دانشمندان، هنرمندان و آنانی که در راه میهن خدمات شایسته ای انجام داده اند اهدا می شود. شامگاه پنجشنبه همچنین مسابقه بین المللی شناخت تورات مقدس برای جوانان یهودی برگزار شد که در آن دو نوجوان اسرائیلی برنده مقام های اول و دوم شدند. 

*          پرزیدنت روبی ریولین در مراسم پایانی جشن سالروز استقلال گفت: «اسرائیل همچنان تنها مشعل راستین دموکراسی و مردمسالاری و آزادی و رفاه در منطقه خاورمیانه باقی مانده است». رییس جمهوری گفت که شوربختانه در بسیاری از کشورهای همسایه اسرائیل تلاش مردم برای رسیدن به حقوق پایه ای خود و آزادی زنان و احترام به ارزش های اخلاقی همچنان ادامه دارد. پرزیدنت ریولین به تهدیدهای اتمی از جانب حکومت ایران نیز اشاره کرد و گفت: «دستیابی رژیم اسلامی به بمب هسته ای نه تنها امنیت اسرائیل را به خطر می اندازد بلکه کشورهای عرب و از جمله عربستان سعودی و اردن و امیرنشین ها نیز خود را در خطر احساس می کنند». رییس جمهوری گفت که حتی کشورهای اروپایی نباید از دغدغه خاطر نسبت به این موضوع غافل باشند. در دو روز اخیر رهبران ده ها کشور جهان با فرستادن پیام های تبریک شصت و هفتمین سالروز استقلال اسرائیل را شادباش گفته اند. 

*          کوتاه مدتی پس از آن که شب گذشته دوباره یک راکت از نوار غزه به سوی خاک اسرائیل شلیک شد، تانک های ارتش اسرائیل نقطه ای را که از آن جا موشک شلیک شده بود زیر آتشباری قرار دادند. ولی در همان حال مقامات اسرائیلی خاطر نشان ساختند که قصد وخیم تر شدن اوضاع را ندارند. مقامات اسرائیلی تاکید کردند که مسئولیت وقوع این تجاوز کاری را به عهده گروه حماس می دانند زیرا آن سازمان است که در غزه قدرت را به دست دارد و مسئول حفظ امنیت و جلوگیری از تعرض است.

 
واکنش اسرائیل به حمله جدید راکتی از غزه

*          در نوار غزه، با آن که حماس مانند همیشه تهدید کرد که از اسرائیل بخاطر واکنش اسرائیل به حمله راکتی، انتقام خواهد گرفت، سرکردگان آن به خبرنگاران گفتند که قصد بحرانی کردن اوضاع را ندارند. حماس می گوید که از هویت افرادی که راکت را به سوی اسرائیل شلیک کرده اند اطلاعی ندارد. ولی مقامات اسرائیلی این استدلال را رد می کنند و می گویند که حماس مسئول حفظ  آرامش است.  

*          اسرائیل به کشاورزان خود در حوزه پیرامونی غزه دستور داد امروز به سر کار نروند – و همچنین ورود نمازگزاران مسلمان از غزه به اسرائیل را برای ورود به مسجد الاقصی در شرق اورشلیم بطور موقت ممنوع ساخت. اسرائیل اعلام کرده که در برابر هر گونه حمله راکتی و یا تعرض نظامی دیگر ساکت نخواهد نشست و واکنش کوبنده نشان خواهد داد. از هنگام عملیات نظامی "صخره استوار" در غزه، رخداد شب گذشته یکی از موارد نادری بود که به سوی اسرائیل دوباره راکت شلیک شد.  

*          با آن که مقامات حماس می گویند قصد بحرانی کردن اوضاع را ندارند، ولی آگاهان نظامی در اسرائیل می گویند که حماس همچنان به آماده سازی ماشین جنگی ادامه می دهد و از جمله در تلاش تولید راکت های پیشرفته تر و حتی تولید پهپاد می باشد. حماس تا کنون چند آزمایش موشکی به سوی دریای مدیترانه انجام داده است و در گزارش ها آمده است که به موازات آن می کوشد تونل های نظامی خود را در عملیات "صخره استوار" ویران شده بود بازسازی کند و به احداث تونل های بیشتری به سوی خاک اسرائیل بپردازد.

 
خودروهای نظامی اسرائیل در اطراف شهرک های جنوب در نزدیکی مرز غزه پس از تعرض راکتی پنجشنبه شب

*          حکومت حماس در غزه می گوید که دو فروند جنگنده های اسرائیلی شامگاه گذشته دقایقی پس از پرتاب موشک از غزه به اسرائیل، بر فراز مناطق شمالی غزه به پرواز درآمدند و دو فروند موشک به سوی زمین کشاورزی پرتاب کردند و به این ترتیب به آنها حماس هشدار دادند. ژنرال موشه یعلون وزیر دفاع کوتاه مدتی پس از وقوع حمله راکتی از نوار غزه، یک نشست مشورتی با امیران ارتش به ریاست ژنرال گادی آیزنکوت رییس جدید ستاد کل ارتش برگزار کرد. کارشناسان نظامی در اسرائیل گفتند که دولت اورشلیم خویستنداری نشان می دهد و قصد بحرانی کردن اوضاع را ندارند – ولی حماس را مسئول می داند.

*          معاون رییس جمهوری ایالات متحده جو بایدن رسما اعلام داشت که ایالات متحده با فروش پیشرفته ترین نوع هواپیمای جنگی به اسرائیل موافقت کرده است. این هواپیماها از نوع "اف – 35" و رادار گریز است و اسرائیل تنها کشور منطقه می باشد که به این جنگنده ها مجهز می شود. پرزیدنت باراک اوباما در این هفته دوباره تاکید کرده بود که ایالات متحده همیشه خواهد کوشید برتری نظامی اسرائیل در منطقه خاورمیانه حفظ  شود. جو بایدن با اعلام این خبر در ضیافت سالروز استقلال در سفارت اسرائیل در واشنگتن تاکید کرد که کشورش به فروش جنگنده های "اف – 35" به اسرائیل، عمل کرده و به همین وعده پرزیدنت اوباما وفادار می باشد. 

*          اسرائیل جمعا 14 فروند "اف – 3" از آمریکا خریداری کرده که دو فروند نخستین آن در اواخر سال میلادی آینده (حدود 18 ماه دیگر) تحویل داده خواهد شد. جو بایدن معاون رییس جمهوری ایالات متحده در سخنانی در جشن استقلال اسرائیل تاکید کرد که اگر رژیم ایران با برقراری یک سیستم نظارتی بسیار دقیق و مؤثر موافقت نکند – توافق هسته ای به دست نخواهد آمد. جو بایدن گفت: اگر رژیم ایران بخواهد به حیله گری روی آورد و به تعهدات خود در چارچوب قرارداد اتمی عمل نکند با واکنش شدید و کوبنده روبرو خواهد شد. جو بایدن در مورد مذاکرات اتمی با رژیم ایران گفت: هنوز تا رسیدن به توافق راه درازی در پیش است – و افزود:  تفاهمی که در مذاکرات لوزان به دست آمده "یک معامله بزرگ بین آمریکا و ایران" نبوده است.

 *          معاون رییس جمهوری آمریکا در سخنان خود در جشن سالروز استقلال اسرائیل در سفارت این کشور در واشینگتن، همچنین به وجود اختلاف نظر با اسرائیل نیز اشاره کرد – ولی گفت این امر از ادامه همکاری و همیاری دو کشور جلوگیری نکرده است. جو بایدن گفت: پرزیدنت اوباما قول داده که همچنان از اسرائیل دفاع خواهد شد و شما باید مطمئن باشید که این وعده عملی خواهد گردید. معاون رییس جمهوری ایالات متحده گفت: آمریکا و اسرائیل همانند یک خانواده هستند و افزود: ما چیزهای زیادی برای گفتن به یکدیگر داریم و به صراحت بگویم هیچ رییس جمهوری در ایالات متحده، همانند پرزیدنت اوباما از امنیت اسرائیل حمایت نکرده است.

*          روزنامه نیویورک تایمز پنجشنبه خبر داده بود که که پرزیدنت اوباما به رهبران یهودیان کشورش گفته است تا هنگامی که قرارداد نهایی اتمی با ایران امضا نشود وی با نخست وزیر اسرائیل دیدار نخواهد داشت. در این میان، رییس جمهوری پیشین اسرائیل در مصاحبه ای از سیاست پرزیدنت اوباما در برابر برنامه های اتمی رژیم ایران دفاع کرد و گفت وی به رییس جمهوری ایالات متحده در این زمینه اعتماد دارد. پرزیدنت شیمعون پرس در یک مصاحبه تلویزیونی گفت: من ایمان دارم که پرزیدنت اوباما با درایت بسیار به مساله اتمی رژیم ایران رسیدگی می کند و باید به او اعتماد داشت. آقای پرس این را نیز گفت که اسرائیل هیچگاه در طول تاریخ خود این چینن قوی نبوده است و  دشمنان اسرائیل نیز این موفقیت را می دانند.  

*          امروز آیین های یکصدمین سالگرد کشتار ارامنه به دست ترک ها پیش از جنگ جهانی اول، در بسیاری از کشورهای جهان برگزار شد. در سال 1915 حکومت عثمانی با این ادعا که ارامنه عناصر تخریبی و جاسوسی هستند به کشتار همگانی آن ها دست زد. ولی دولت های ترکیه و از جمله رجب طیب اردوغان هرگز مسئولیت امپراطوری عثمانی را در این کشتاری که یک میلیون و پانصد هزار نفر قربانی داشت نپذیرفته اند و وقوع آن را انکار می کنند – گرچه احمد داود اوغلو نخست وزیر ترکیه در سخنانی این کشتار را تایید کرد ولی حاضر به پذیرفتن مسئولیت امپراطوری عثمانی در این جنایت نشد.

*        با آن که اسرائیل تا کنون به طور رسمی همبستگی و همدردی خود را با قربانیان نسل کشی ارامنه اعلام نکرده، ولی اعلام شد که پرزیدنت روبی ریولین رییس جمهوری در آستانه صدمین سالروز این جنایات تکان دهنده، سران جامعه ارامنه اسرائیل را به حضور می پذیرد. در این دیدار که یکشنبه برگزار می شود، نمایندگان ارشد کلیسای ارامنه در اسرائیل نیز حضور خواهند داشت. در اسرائیل، سیاستمداران بسیاری از دولت خواسته اند که کشتار ارامنه در ترکیه را "نسل کشی" بدلند و دولت ترکیه را که این جنایات را انکار می کند مورد نکوهش قرار دهد. ولی با آن که در سال های اخیر روابط  اسرائیل و  ترکیه بسیار بحرانی شده، دولت اورشلیم هنوز چنین تصمیمی نگرفته  است.

*        در ایران نیز صدها نفر از ارامنه پنجشنبه شب و روز آدینه در برابر کلیسای بزرگ ارامنه در مرکز تهران گرد آمدند و یاد عزیران تاریخ خود را گرامی داشتند. مراسم یادبود کشته های ارامنه با آرامش در تهران برگزار شد.  

*         لجاجت های رهبران ترکیه، بویژه پرزیدنت رجب طیب اردوغان در مخالفت با "نسل کشی" نامیدن قتل عام گسترده ارامنه در رخداد یکصد سال پیش در لوای امپراطوری عثمانی، مناسبات ترکیه با اتریش را نیز وخیم کرد و ترکیه روز پنجشنبه سفیر خود را از اتریش برگرداند. مجلس ملی اتریش یک روز قبل از آن در آستانه یکصدمین سال فاجعه نسل کشی و این قتل عام، با ارامنه ابراز همدردی کرد. رهبران هر شش حزب اصلی در اتریش در نشست ویژه پارلمان، دولت ترکیه را فرا خواندند تا نسل کشی ارامنه را به رسمیت بشناسد و آن را محکوم کند و مسئولیت امپراطوری عثمانی را در این قتل عام انسان های بی گناه برعهده گیرد. آنها در بیانیه خود تاکید کردند که وظیفه ترکیه ی نوین است که این فصل تاریک از تاریخ یکصد سال پیش خود را به رسمیت بشناسد. ترکیه با ابراز عصبانیت از بیانیه مجلس اتریش در «نسل کشی» نامیدن کشتار یکصد سال پیش ارامنه، مدعی شد که اتریش با این کار خود مردم ترکیه امروز را به "مسخره" گرفته است. در این میان، آقای اردوغان ابراز نگرانی پیشاپیش کرد که پرزیدنت اوباما هم در مراسم یکصدمین سال فجایع رفته بر ارامنه در زمان عثمانی، از عبارت "نسل کشی" استفاده کند. قرار است روز آدینه 4 اردیبهشت در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان، مراسم رسمی یکصدمین سال "نسل کشی" ارامنه برگزار شود.    

*          کشور اسرائیل از دیدگاه یک سازمان بین المللی، از نظر رفاه مردمشان و احساس نیک بختی آنان در مقام یازدهم در میان بیش از صد کشور جهان قرار گرفت. این ارزیابی در گزارش بین المللی سالیانه میزان نیک بختی مردمان جهان انتشار یافته است. در حالی که اسرائیل در مقام یازدهم قرار گرفته، همه کشورهای عرب همسایه و بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی به ردیف های بالای صد پرتاب شدند. مردم سوییس نیک بخت ترین شهروندان جهان شناخته شده اند و  پس از آن ها مردم ایسلند، نروژ، دانمارک و کانادا قرار دارند – و اسرائیل در مقام یازدهم واقع شده است.
 

 «نسل کشی» ارامنه امروز یکصد ساله شد

برنامه ای از: فرنوش رام

نسل کشی ارامنه درسرزمین های تسلط امپراطوری عثمانی، در طول جنگ جهانی نخست و در چند سال پس از پایان آن جنگ، امروز 24 آوریل 2015، یکصد ساله می شود و به همین مناسبت امروز نیز در شهر ایروان، پایتخت جمهوری ارمنستان مراسمی بزرگ در جریان است. خانم فرنوش رام امروز در یک برنامه از این وقایع تلخ رخ داده در لوای حکومت عثمانی یاد کرد و نیز به برخی مستندات تاریخی از جمله نوشته های دو چهره بارز ایرانی آن زمان؛ یحیی دولت آبادی وقایع نگار دوران مشروطه و محمد علی جمال زاده نویسنده مشهور، که هر دو خود در سفرهایشان در سرزمین های وقت عثمانی شاهد بخشی از فجایع رفته بر ارامنه بوده اند، اشاره داشت.


برنامه ویژه یکصدمین سالروز کشتار ارامنه در سرزمین های عثمانی
برنامه ای از:  خانم فرنوش رام، امروز در رادیو اسرائیل
از جمله نگاهی به سفرنامه های محمد علی جمالزاده و یحیی دولت آبادی ازآن فاجعه رفته بر ارامنه

جنایت بزرگ نسل کشی در حق ارامنه در سرزمین های زیر سلطه امپراطوری عثمانی همزمان با جنگ جهانی اول و تا چند سالی پس از آن نیز به صورت کشتارهای دسته جمعی و تبعیدهای اجباری که به مرگ این نگون بختان تبعیدی منجر گردید، انجام شد.

اخراج ارمنی ها از محل زندگی شان در استانبول و سایر نقاط سرزمین عثمانی در بسیاری از موارد با غارت، تجاوز و کشتار همراه بود. بسیاری از رانده شدگان از گرسنگی و بی سرپناهی در راه اردوگاههای نزدیک به استان دیرالزور (در سوریه امروزی) جان خود را از دست دادند و دهها هزار نفرشان نیز از بیماری و قحطی در اردوگاههای اسیران جنگی تلف شدند.

صدها هزار ارمنی که از خانه های خود رانده شده بودند، یا قتل عام شدند یا در طول جا به جایی قومی آنقدر راه پیمودند که تلف شدند هرچند که تعدادی از آنها نیز که حدود دهها هزار نفر محسوب می شدند، توانستند به روسیه، لبنان، سوریه، فرانسه و آمریکا مهاجرت کنند؛ این بخش از ارمنی ها خوشبخت ترین در میان ارامنه نگون بخت سرزمین های عثمانی بودند که بعدها در کشورهای دیگر ققنوس وار از خاکستر خود برخاستند و جوامع موفقی نیز بوجود آوردند.

ارزیابی می شود که یک میلیون تا یک میلیون و هشتصد هزار نفر از مردم ارمنی آن دوران قربانی این نسل کشی برنامه ریزی شده باشند. در همان سالها، نظر به حمله ترکان عثمانی به آشوریان و یونانیان آنها نیز قربانیان بسیاری دادند.  آن قتل عام ها نخستین نسل کشی های قرن بیستم شناخته شد.

 

تحقیقات نشان می دهد نسل کشی ارامنه که از سال 1915 آغاز شد، تا سال 1923 میلادی ادامه یافت.

دولتی که با لقب «ترکان جوان» در آن زمان حاکم بر سرزمین ها بود، تصمیم گرفته بود تمامی جمعیت ارمنی ترکیه را که تا حدود یک میلیون و هشتصد هزار نفر برآورد شده است، به سوریه و بین النهرین انتقال دهد.

دولت «ترکان جوان» به همان رویه ای که دو سه دهه بعد آلمان نازی در قبال یهودیان اروپا عمل کرد، ارمنی های سرزمین ترکیه را «عنصر خطرناک خارجی و شریک در توطئه مسیحی گری تزاری برای بر هم زدن و اخلال در برنامه های امپراطوری عثمانی در شرق» تصور می کرد.


در خصوص شکل گیری امپراطوری وسیع و پرقدرت عثمانی این یادآوری کوتاه را لازم می دانیم:

در سال 1453 میلادی سپاهیان محمد دوم شهر مسیحی کنستانتینوپولیس را به نام اسلام فتح کردند و به عمر امپراطوری روم شرقی (بیزانس) که از مراکز مهم فرهنگی اروپا به حساب می آمد، پایان دادند. بدین ترتیب امپراطوری عثمانی بدست ترک های مهاجری که وارد آسیای صغیر شده بودند، برپا شد. عثمانی ها با آمیخته ای از فرهنگ ترکی- اسلامی به حذف مسیحیان روی آوردند؛ چه بسا که نخستین کار آنها برداشتن نام کنستانتین و گذاشتن واژه اسلام به جای آن بود و نام پایتخت نیز از استانبول به اسلامبول تغییر یافت.

از اواخر قرن نوزدهم میلادی ظلم و ستم دولت عثمانی نسبت به شهروندان ارمنی اش شدت گرفت.

سلطان وقت عثمانی، عبدالحمید، از دو راه در تقلا بود تا ارمنستان غربی را از سکنه محلی آن خالی کند و آنها را براند؛ نخست از راه برقرار کردن مالیات های سنگین که موجب اخراج و مهاجرت روستاییان ارمنی می شد؛ دوم از راه تحریک احساسات مذهبی عشیره های کرد و چرکس ها علیه ارامنه و تشویق آنها به حمله به روستاهای ارمنی نشین و غارت و چپاول سکنه ارمنی، کشتار و وادار کردن باقیمانده آنها به کوچ اجباری. نزدیک به 90 سال بعد، رهبران و شخصیت های کرد، مانند عبدالله اوجالان، در شمار نخستین افرادی بودند که از نقش ناخواسته کردهای دوران عثمانی در برخی مظالم علیه ارامنه عذرخواهی کردند.

گفتنی است که بعد از آنکه گروه موسوم به ترکان جوان نیز سلطان عبدالحمید را از حکومت عثمانی خلع کردند، در حالی که ارمنی ها وفاداری زیادی به ترکان جوان نشان داده و او را در برانداختن سلطان عبدالحمید یاری داده بودند، اما حاکمان جدید امپراطوری عثمانی نیز ارامنه را رها کرده و کاری برای بهبود وضع آنان نکردند و حتی بعکس، با همان خشونت و قساوتی که رفتار سلطان عبدالحمید را به یاد می آورد، شروع به سرکوب اعتراض های ارامنه ی گرفتار و عصیان زده کردند.

سکوت روسیه و بریتانیا و ملاحظات این دو دولت ابرقدرت آن زمان برای حفظ منافع خودشان، مانع از آن بود که برای جلوگیری از ظلم های رفته بر ارامنه اقدامی به عمل آورند.

وخامت قساوت قلب درقبال ارامنه بدانجا کشید که ترکان جوان به سوی این تصمیم پیش رفتند که مسئله ارامنه را با قلع و قمع کامل آنها حل کنند تا دیگر مدعی و موجبی برای درخواست اصلاحات نباشد. بروز جنگ جهانی نخست این فرصت شوم را به حاکمان داد تا نیات خود را عملی کنند؛ همان نسل کشی که بعدها به الگویی برای آلمان نازی در جنگ جهانی دوم مبدل شد.

ترکان جوان تشکیلات موسوم به «مخصوصه» را در سالهای 1911 تا 1913 بنیان نهاده بودند که این تشکیلات در کنار وظایف دیگری که برای حفظ امپراطوری عثمانی داشت، عامل قساوت در حق ارامنه بود.

نیروهای «تشکیلات مخصوصه» به زبان آشنای امروزی، نیروهای بسیجی و انصار حزب الله؛ قاتلان و سارقانی بودند که آنها را از حبس آزاد کرده و دستورات هفتگی را در محوطه وزارت جنگ دریافت کرده و به سوی مرز قفقاز روانه می شدند. محققان نسل کشی می گویند در قساوت هایی که در حق ارامنه شد، این دسته ها بزرگترین جنایات را مرتکب شدند. گروهی از آنها ستون های رانده شدگان را به بیرون شهرها منتقل می کردند و زمانی که ارامنه به قدر کافی از شهرها دور شده بودند، گروه دیگرشان که راهزنان همکارشان بودند، اموال ارامنه را غارت می کردند و آنها را می کشتند.

در روز شوم 24 آوریل 1915، شماری از متفکران و نویسندگان و رهبران و سیاستمداران ارمنی را که گفته می شود، تا 270 نفر بودند، در استانبول دستگیر کرده و پس از انتقال به اردوگاههای کشتار آنها را به طرز فجیعی به قتل رساندند. در همان روز 24 آوریل 1915 حدود 5 هزار نفر دیگر از ارامنه ی بی دفاع ساکن استانبول را به کشتارگاه فرستادند که این سرآغاز قتل عام دسته جمعی مردم ارمنی بود و بویژه مردانی که به عنوان سرباز در پشت جبهه به بیگاری کشیده شدند.

ترکان عثمانی در 27 ماه مه 1915 قانون تبعید ارمنیان به موصل و سوریه را منتشر کردند. موصل و سوریه در آن زمان در تسلط امپراطوری عثمانی بود. گروههای بزرگ ارمنی های روستایی که بیشترشان را زنان و کودکان و سالخوردگان تشکیل می دادند به سوی صحرای مرکزی سوریه در نزدیکی استان دیرالزور راندند. در اینجا بود که شمار زیادی از کودکان و پیرزنان و پیرمردان در طول راه در اثر گرسنگی و تشنگی طاقت نیآورده و جان دادند. نیروهای ترکان جوان برای اجرای کامل کشتار ارمنیان، مردان را از زن و بچه هایشان جدا کرده و مردان را به طرز فجیعی به قتل می رساندند و زنان و دختران جوان را برای ارضای امیال جنسی می برند و کسی هم که مقاومت می کرد، به طرز وحشیانه ای به قتل می رسید.

در این سالها بیش از 50 هزار کودک ارمنی کشته شدند؛ اکثر آنها تیرباران، مسموم و خفه شده و یا از گرسنگی و بیماری های مختلف جان دادند؛ عده ای نیز که جان بدربرند اما نتوانستند از ترکیه فرار کنند، به ترک دین مجبور شده و به عنوان برده به خانواده های ترک و کرد فروخته شدند. آنها را به یتیم خانه های دولتی فرستاده بودند تا بزور دین شان را عوض کنند. در یتیم خانه ها به بیگاری گرفته می شدند و فرشهای بزرگی که میراث امپراطوری عثمانی است بدست آنها بافته می شد و به خانه های سلاطین و ثروتمندان داده می شد. چون یتیم خانه های سراسر امپراطوری عثمانی گنجایش آن همه اطفال یتیم ارمنی را نداشت، محققان می گویند بیش از 30 هزار نفر از کودکان ارمنی در بازار برده فروشان فروخته شدند تا به عنوان نوکر در حرم سراها و کارگر به کار گرفته شوند. زندگی نامه بیش از 2 هزار دختر و پسر یتیم ارمنی که بعدها از خانه های مردم ترک و کرد جمع آوری و از ترکیه منتقل شدند، در سازمان ملل متحد ثبت شده است.
 

جالب است که مطبوعات وقت ایران در آن دوره به بخشی از این قتل عام ها اشاره کرده اند؛ سیاستمداران بسیاری نیز در اروپا این فجایع را قلمی کرده و از آن سخن رانده اند.

میرزا یحیی دولت آبادی نویسنده ی مشهور وقایع مشروطیت ایران در هنگام جنگ جهانی اول از راه آذربایجان و حلب به قسطنطنیه رفته و در راه خود، اوضاع فلاکت بار ارامنه ساکن سرزمین های عثمانی را به چشم دیده و می نویسد: «...این جمعیت در صحراهای اطراف شط فرات از حلب تا آنات متفرق شده اند؛ بعضی تلف شده و بعضی با حالت بسیار بد در خارج از آبادی ها در خرابه ها یا در زیر درختان و در سایه چادرهای مندرس زندگانی می نمایند؛ دختران آنها به بهای بخس داد و ستد می شوند؛ اطفال آنها اغلب به گدایی برای یک لقمه نان به عابرین زحمت می دهند. دیدن این اوضاع و احوال آنها دلخراش است و تنها دلخوشی این بدبختان این است که جنگ تمام شود و به خانه های خود بازگشت نمایند؛ ارمنی های آواره شده شاید بیش از دویست هزار نفر باشند؛ هر جا قافله ما ایست می کرد مخصوصا در نزدیک آبادی ها، اطفال کوچک دختر و پسر این قوم اطراف ما جمع می شدند برای گرفتن لقمه ای نان. بعضی از آنها در همان حال هجوم آوردن برای گرفتن نان غش کرده بر زمین می افتادند و بعضی از آنها می مردند...».
 

محمد علی جمال زاده نویسنده ایرانی که در آن سالها در آلمان زندگی می کرد، برای سفری به ایران می رود و در بازگشت به برلین، بر سر راه خود با گروههای بزرگ ارامنه برخورد می کند؛ او اول آوریل 1916 از بغداد حرکت کرد و روز 18 ماه مه همان سال به برلین رسید؛ یعنی روزهای سفر او برابر با همان ایام سخت تبعید و کشتار ارامنه است. جمال زاده در کتاب «سرگذشت و کار جمال زاده» از جمله چنین نوشته است:

بعد از ظهری بود به جايی رسيديم که ژاندارم ها به يک کاروان از اين مرده های متحرک در حدود چهار صد نفری قدری مهلت استراحت داده بودند. مرد و زن هر چه کهنه و کاغذ پاره پيدا کرده بودند با نخ و قاطمه [ريسمان کلفت] و طناب به جای کفش به پا های خود بسته بودند، بطوريکه هر پايی مانند يک طفل قنداقی به نظر می آمد.

مرد و زن مشغول کاوش خاک و شن صحرا بودند تا مگر ريشه خار و علفی به دست آورده سد جوع [رفع گرسنگی] نمايند.

زنی به من نزديک شد و دو دختر هيجده نوزده ساله خود را نشان داد که موی سر آن ها را برای اينکه جلب نظر مردان هوسباز را نکند تراشيده بودند و به زبان فرانسه گفت: "اين ها دخترهای منند و دارند از گرسنگی تلف می شوند، بيا محض خاطر خدا اين دو دانه الماس را از من بخر و چيزی به ما بده که بخوريم و از گرسنگی نميريم."

خجالت کشيدم و چون آذوقه خود ما هم سخت ته کشيده بود آنچه توانستم دادم و گفتم الماس هايتان مال خودتان.

مرد مسنی نزديک شد و با فرانسه بسيار عالی گفت: "من در دانشگاه استانبول معلم رياضيات بودم و حالا پسر ده ساله ام اين جا زير چشمم از گرسنگی می ميرد. ترا به خدا بگو اين جنگ [جنگ جهانی اول] کی به آخر می رسد؟"

جوابی نداشتم به او بدهم ولی دردل می دانستم که با اين مردم گرگ صفت که اسم خود را اولاد آدم و اشرف مخلوقات گذاشته اند، هرگز جنگ پايان نخواهد يافت. لقمه نانی به او دادم. دو قسمت کرد يک قسمت را در بغلش پنهان کرد و قسمت ديگر را با ولع شديدی شروع به خوردن نهاد.

گفت: "تعجب می کنی که اين نان را خودم می خورم و به بچه ام نميدهم ولی خوب می دانم که بچه ام مردنی است و همين يکی دو ساعت ديگر و بلکه زودتر خواهد مرد و در اين صورت فايده ای ندارد که اين نان را به او بدهم و بهتر است برايم خودم نگاه بدارم."

همان روز وقتی به نزديکی آبادی مختصری رسيديم همانجا پياده شديم. آذوقه ما تقريبا تمام شده بود و هر کجا ممکن بود باز هر چه به دست می آورديم می خريديم. آن شب جايی منزل کرده بوديم که باز گروهی از ارامنه را مثل گوسفند در صحرا ول کرده بودند. ما نيز توانستيم از عرب های ساکن آبادی گوسفندی بخريم. همانجا سر بريدند و آتش روشن کرديم که کباب حاضر کنيم.

همينکه شکمبه گوسفند را خالی کردند مايعی نيم سفت و سبز رنگ که بخاری از آن بلند می شد، بر زمين ريخت. بلافاصله جمعی از ارمنی ها از زن و مرد خود را به روی آن انداخته با ولع عجيبی به خوردن آن مشغول شدند.

با چنين مناظری روز به روز به آهستگی جلو می رفتيم. کم کم مزاج خود ما نيز ضعف يافته حالت خوشی نداشتيم و بخصوص از امتلاء معده [رودل] در زحمت بوديم بطوريکه هر کدام از ما روزی چند بار مجبور می شد در کنار جاده برای تسکين معده پياده شود. قرار گذاشته بوديم هر وقت کسی پياده شد و پس تپه ای رفت ديگران توقف کنند تا او برگردد و سوار شود.

روزی نزديکی های غروب بود که من پياده شدم و در پس تپه ای از خاک به کناری رفتم. هنوز ننشسته بودم که چشمم به جمجمه ای افتاد که از تن جدا شده و آن جا افتاده بود. هنوز اندکی گوشت و پوست بر آن باقی بود و موهای سرخ رنگی داشت. فهميدم ارمنی است و سخت ناراحت شدم. از جا برخاستم و با حالی خراب به جانب دوستان و همسفران به راه افتادم ولی وقتی به محل موعود رسيدم ديدم رفته اند و دور شده اند و احدی در آن جا نيست. هم تعجب کردم و هم متوحش شدم و نمی فهميدم چه پيش آمده که مرا گذاشته و رفته اند!

جای چرخ ها در روی شن راه به خوبی ديده می شد. فهميدم که بايد در دنبال آن ها افتاد و به جلو رفت و الا جسد من نيز مانند آن همه جسد ارامنه نقش آن صحرای عربستان خواهد شد.

با آن ضعف و ناتوانی تا توانستم به جلو رفتم. خوشبختانه هنگام غروب آفتاب بود و ياران نيم فرسنگی بالاتر پياده شده بودند. از ديدن من تعجب کردند و در جواب اعتراض و پرخاش من يکصدا گفتند تقصير حاجی [از همسفران جمال زاده] است که گفت خوب می داند که حال تو خراب تر از آنست که بتوانی به اين مسافرت ادامه بدهی و بهتر است ترا همانجا به خدا بسپاريم.

فحش زيادی به حاجی خدا نشناس دادم و گفتم اين جزای من است که چون گفتی با پدرم دوست بوده ای و جانت در خطر است ترا با خود آوردم. ديگران هم به او تاختند...

بايد دانست که در همان زمان اهالی مملکت سويس تعدادی از کودکان ارمنی را به وسيله مؤسسه صليب سرخ از خاک ترکيه به سويس آوردند و بعضی از آن را رسما فرزند خود دانستند و آن ها را تربيت دادند و امروز هنوز در شهر ژنو عده ای از آن ها باقی هستند که عموما دارای مقاماتی شده اند از قبيل دکتر عربيان پزشک معروف کودکان و چند تن طبيب و جراح و مهندس و معمار معروف شهر که همه از همان ارامنه ای هستند که سويسی ها آن ها را از مرگ حتمی نجات داده و تربيت و بزرگ کرده اند.

با وجود شواهد و اسناد بسیار در خصوص نسل کشی ارامنه ی دوران عثمانی، اما تا به امروز، دولت ترکیه که میراث خوار آن امپراطوری منقرض شده است، حاضر به پذیرش این امر نیست که کشتار ارامنه در آن سالهای تاریک در تاریخ ترکیه یک قتل عام و نسل کشی بوده است.

 

شنوندگان علاقمند می توانند با کیلک کردن روی این خط:  پخش زنده،  برنامه کامل ما را از طریق کامپیوترهای شخصی و تلفن های همراه  بشوند.

راههای دیگر برای شنیدن برنامه رادیو اسرائیل:

*    اگر از دستگاه GLWIZ در هر جای جهان، و یا از اپلکیشین آن و یا برنامه نرم افزاری آن در کامپیوتر استفاده می کنید، به بخش Radio در GLWIZ رفته و «رادیو جهانی» را انتخاب کنید که چهار بار، در شبانه روز (از جمله از ساعت 18:30 شامگاه به وقت ایران) برنامه رادیو اسرائیل را پخش می کند.

*    همچنین می توانید برنامه ما را در تارنمای دیگر ما نیز بشنوید:  
www.iba.org.il/world  و در آنجا واژه «فارسی» را کلیک کنید.

*    در اپلیکیشن TnueIn Radio  نیز این آدرس را جستجو کرده و از طریق آن، در زمانی که برنامه زنده ما پخش می شود، صدایمان را بشنوید:

Kol Israel Reshet Hei



با شادباش شصت و هفتمین سالروز استقلال اسرائیل

 

Share

اشتراک گذاری:

چاپ   بالای صفحه


© Radio Israel

نقل اخبار رادیو اسرائیل، با ذکر منبع و بدون تحریف و سانسور مجاز است